Book review: Quy tắc của Google

Giống như tất cả các công ty công nghệ lớn, Google rất chú trọng vào việc tuyển dụng và quản lý nguồn nhân lực. Quyển sách này được viết bởi Laszlo Bock, phó chủ tịch nhân sự cấp cao của Google, nhằm giới thiệu những đặc trưng về vấn đề nhân sự tại Google.

Về việc tuyển dụng, phương châm chính là không thỏa hiệp về bất cứ điều gì cho chất lượng. Sẽ chỉ có những người xuất sắc và có khả năng phát huy khả năng ở Google mới được tuyển. Ở đây, yếu tố quan trọng là kỹ năng giải quyết vấn đề và khả năng làm việc nhóm. Google tin rằng tuyển một nhân viên không phù hợp sẽ gây tác hại lớn hơn nhiều so với việc chờ đợi để tuyển được một nhân viên xuất sắc. Quá trình tuyển dụng thường kéo dài 6-8 tháng, và các ứng viên sẽ phải trải qua khoảng 20 cuộc phỏng vấn. Mỗi một ứng viên sẽ được phỏng vấn bởi các nhà quản lý, các giám đốc, đồng nghiệp, và cả cấp dưới tương lai. Việc đánh giá này sẽ tránh được các định kiến cũng như việc nâng đỡ cho người thân quen. Các biên bản đánh giá của tất cả các người phỏng vấn sẽ được tổng hợp và tính ra điểm cho từng ứng viên. Một trong các tiêu chí quan trọng cho những người tham gia tuyển dụng là "chỉ tuyển những người giỏi hơn mình".

Về việc đánh giá hiệu quả công việc, Google trao quyền cho đám đông và các công cụ. Cụ thể, các nhân viên sẽ được đánh giá không chỉ bởi người quản lý mà còn bởi các đồng nghiệp trong cùng nhóm bằng hình thức nặc danh. Hiệu quả công việc sẽ được cho điểm số và đó là căn cứ để xem xét việc thăng chức hay tăng lương, thưởng. Các nhà quản lý cũng được các nhân viên đánh giá và xếp hạng theo cách thức tương tự. Những người hoàn thành xuất sắc công việc của mình sẽ truyền đạt kinh nghiệm của mình cho những người khác thông qua các chương trình học tập trong công ty. Những nhân viên nằm ở 10% thấp nhất công ty sẽ được hướng dẫn để cải thiện thành tích của bản thân. Tất nhiên, với những người liên tục nằm ở đáy của bảng xếp hạng, họ sẽ bị sa thải. Để tìm ra cách đánh giá hiệu quả nhất, Google mở một phòng nghiên cứu về hoạt động con người (PiLab) bên trong công ty. PiLab sẽ đề xuất, thử nghiệm, và cải tiến liên tục cách thức đánh giá dựa trên phản hồi của các nhân viên trong công ty.

Về việc giúp nâng cao hiệu quả công việc cho từng cá nhân, các checklist được sử dụng. Ví dụ, với các nhân viên mới, họ sẽ được gửi một email trong đó có danh sách các việc nên làm để đạt được đến hiệu quả công việc tối đa trong thời gian ngắn nhất. Danh sách này bao gồm các việc như đặt càng nhiều câu hỏi càng tốt, chủ động giao tiếp với quản lý và các đồng nghiệp bằng việc mời ăn trưa, v.v. Nghe có vẻ là những việc rất hiển nhiên nhưng Google chỉ ra rằng các danh sách này rất hữu ích. Các nhân viên được khuyến khích mở các lớp dạy về những kỹ năng của mình cho các nhân viên khác trong công ty. Việc trao đổi giữa các nhân viên thuộc các phòng ban khác nhau được khuyến khích. Ví dụ, các nhà ăn trong công ty sẽ được thiết kế để người từ nhiều bộ phận sẽ có cơ hội ngồi cạnh nhau.

Về việc chia sẻ thông tin trong công ty, Google khác với Apple ở chỗ thông tin về các dự án, sản phẩm sẽ được chia sẻ đến tất cả mọi nhân viên trong công ty. Ở Google, sự chia sẻ và tính minh bạch trong công việc được đề cao, nhằm mục đích hướng đến một môi trường làm việc tự do. Hàng tuần, sẽ có một cuộc họp toàn thể công ty nơi mọi nhân viên có thể đặt câu hỏi cho CEO. Nhân viên cũng có thể gửi thư góp ý đến các quản lý và lãnh đạo về mọi vấn đề mà họ thấy bất hơp lý. Một trường hợp tiêu biểu là khi trong thực đơn của nhà bếp có một món tên là "bánh Tây Tạng tự do", một số nhân viên đã gửi mail đến ban lãnh đạo yêu cầu giải thích về vấn đề này. Nguyên nhân là do Trung Quốc vẫn xem Tây Tạng là một phần của mình, do vậy việc đặt tên món ăn như vậy là không thích hợp theo quan điểm của một số người. Cuối cùng, tác giả cuốn sách đã phải đứng ra dàn xếp bằng việc thay đổi tên món ăn. Tự do đưa ra ý kiến là một đặc trưng trong văn hóa Google.

Về việc trả lương, Google sẽ trả lương dựa trên đóng góp của một Googler cho công ty. Nếu bạn đưa ra được những giải pháp tuyệt vời đem lại hiệu quả cao, bạn có thể nhận lương gấp hàng chục, thậm chí hàng trăm lần lương của đồng nghiệp cùng vị trí. Và lương của bạn sẽ tiếp tục tăng theo sự đóng góp, chứ không bị một hạn chế cụ thể nào. Đây là chính sách nhằm giữ những người xuất chúng ở lại đóng góp cho Google. Điều này cũng giống như trong bóng đá, khi những ngôi sao xuất sắc nhất nhận lương gấp hàng trăm lần những cầu thủ mức trung bình.

Kết: Google cố gắng tạo ra một môi trường cho các cá nhân đưa ra ý kiến và phát huy tính sáng tạo ở mức cao nhất. Nhằm quản lý nhân sự một cách tốt nhất, PiLab liên tục nghiên cứu và đưa ra các thử nghiệm để ngày càng cải thiện mô hình quản lý của Google. Các giải pháp tốt sẽ được triển khai tới toàn công ty, trong khi những giải pháp không phù hợp sẽ bị loại bỏ. Các hạn chế sẽ được khắc phục dựa trên trải nghiệm của các Googler. Một quá trình "trial and error" liên tục. Điều này giúp cho Google luôn được biết đến là nơi có môi trường làm việc thuộc vào loại tốt nhất trên thế giới.

Thái lan du ký

Tôi đến Thái Lan vào một ngày giữa tháng 6. Sân bay Bangkok Suvarnabhumi rất đông đúc, tôi mất khoảng 1 tiếng để làm thủ tục hải quan và lấy hành lý.  Sau đó, tôi đến quán ăn tên là Magic Food Court ở ngay tầng 1 của sân bay để ăn trưa trước khi về khách sạn. Đường sắt trên cao nối liền sân bay và trung tâm thành phố nên tôi có thể nhìn được toàn cảnh Bangkok từ trên tàu. Cảm nhận đầu tiên của tôi là có rất nhiều khu nhà cũ, bị bỏ hoang đan xen giữa những khu nhà cao tầng. Cảm giác như không có sự phát triển nào từ lâu lắm rồi. Trên đường là hàng dài xe ô tô mà phần lớn là xe taxi với đủ màu sắc. Vì sau khi xuống tàu tôi phải đi taxi về khách sạn nên tôi nhìn xem loại taxi nào phổ biến. Tôi thấy loại taxi màu xanh vàng phải chiểm hơn một nửa số taxi tôi nhìn thấy trên đường, tôi nghĩ đây chắc là hãng taxi phổ biến ở đây. Càng tiến vào trung tâm Bangkok, số nhà cao tầng cũng ngày càng tăng nhiều, có vẻ như khu trung tâm phát triển hơn vùng ngoại ô rất nhiều.

Xuống tàu ở ga Phaya Thai, tôi bắt xe taxi để đi về khách sạn. Chúng tôi bắt một taxi ở gần cửa ga sau khi chứng kiến một đoàn tàu chờ người đi bộ qua đường hết mới đi tiếp. Tôi cũng thấy có một cửa hàng seven eleven ở ngay cạnh ga tàu. Trước khi đến Bangkok, một người bạn từ thái lan đã nhắc chúng tôi chỉ nên lên taxi nào có bật meter. Để tránh bị chèn ép giá, chúng tôi đã đi xa 1 đoạn cách nhà ga. Khi thấy một chiếc taxi đang đỗ bên đường có màu xanh vàng với biển ghi chữ “taxi-meter” ở trên nóc. Cửa xe mở ra, tôi đưa địa chỉ khách sạn cho người lái xe, anh ta xem một lúc rồi bảo 500 bạt (~350 nghìn). Chúng tôi có yêu cầu bật meter, nhưng anh ta không đồng ý. Như vậy là không có bật meter gì cả L. Tôi biết giá như thế cũng là quá cao so với khoảng cách chỉ hơn 8Km tới khách sạn, nhưng vì mọi người đều mệt nên chúng tôi chấp nhận và lên xe. Đến giờ chúng tôi mới nhận ra là lúc đấy chúng tôi đã bắt taxi trước 1 khách sạn. Điều này khiến giá taxi cao hơn và không yêu cầu được họ mở meter. Đường phố Bangkok rất đông nên phải mất hơn 30 phút chúng tôi mới về đến khách sạn. Phòng khách sạn khá rộng rãi, tôi cất dọn hành lý sau đó đi ăn ở quán Kura Apron. Quán ăn này do một bạn người Thái giới thiệu, quán khá sạch sẽ, có điều hòa, giá cả phải chăng, thức ăn rất phù hợp với người nước ngoài. Tôi đọc thông tin, thì quán do 5 chị em mở. Có một người tên là Aunty Dang là người đã nấu cho hoàng gia ăn.

Ngày thứ hai ở bang kok, chúng tôi đi thăm cung điện hoàng gia và khu chùa lân cận. Chỗ chúng tôi ở gần nên đi bộ là có thể đến nơi được. Thời tiết ở bang kok rất nóng, khoảng 35-36 độ. Các quán ăn nhỏ có rất nhiều ở hai bên các con đường nhỏ, bán các loại cơm bình dân, phở. Nhìn qua thì tôi thấy rất nhiều món nướng mùi rất thơm, giống như ở Hà nội. Ở chỗ dừng đèn đỏ, tôi còn thấy rất nhiều sóc trên cây bên đường, chúng thoăn thoắt chuyền giữa các cành cây, giờ tôi mới thực sự hiểu câu “nhanh như sóc”. Dọc đường đi đến cung điện có rất nhiều cây me, vỉa hè đường phố rất sạch sẽ, và trước phần lớn các tòa nhà đều treo ảnh của vua Rama X, vị vua đang trị vì của thái lan, cũng như các thành viên trong hoàng tộc. Màu vàng và tím có vẻ như là màu của hoàng gia thái lan, vì tôi thấy hai màu này là màu chủ đạo để trang trí xung quanh các bức ảnh. Chỗ tôi đến đầu tiên là Grand Place, đây là nơi ở trước đây của nhà vua, hiện nay biến thành địa điểm du lịch. Grand Place là một khu phức hợp gồm hơn 30 công trình phật giáo lớn nhỏ, bên ngoài được trang trí chủ yếu bằng họa tiết màu vàng rất đẹp và tinh xảo. Cách Grand Place khoảng 700 mét là chùa Wat Pho, nơi được xem là một trong những ngôi chùa linh thiêng nhất ở Bangkok. Tôi vào thăm quan bức tượng phật nằm nổi tiếng và thực sự bị ấn tượng bởi kích thước của bức tượng này. Nó phải dài đến 50 mét và chiều cao khoảng 15 mét. Khung cảnh trong chùa rất đẹp với nhiều cây xanh tỏa bóng nên dù trời rất nắng nhưng bên trong chùa khá mát mẻ. Ngoài ra, có rất nhiều đỉnh tháp nhọn cao vút trên nền trời xanh rất ấn tượng.

Ngày thứ ba ở bang kok tôi đi thăm một khu chợ tên là Get it Supermarket ở gần khách sạn. Trên đường đi, lần đầu tiên tôi thấy các nhà sư đi khất thực. Ngoài ra tôi cũng bắt gặp rất nhiều người dân bản địa dừng lại chắp tay cầu khấn trước cổng chùa, dù là họ chỉ đi ngang qua. Con phố dẫn đến khu chợ được lấp đầy bởi những xe bán hàng từ các loại hoa quả, chè, đến các món rán nướng, các quán ăn bình dân, đồ lưu niệm và cả xổ số. Cũng như ở việt nam, siêu thị bán rất nhiều loại mặt hàng. Tôi tìm mua một ít dầu gió thái lan và một ít xoài khô để mang về làm quà. Buổi chiều, tôi đi ra khách sạn tên là Madarin Hotel, cách khách sạn tôi ở khoảng 5Km. Ngồi trên xe taxi, nhìn đường phố bang kok và hà nội rất giống nhau, từ các quán sá, đến cây cối bên đường. Đầu mùa hè nên tôi còn nhìn thấy lác đác có những cây phượng nở hoa. Đường phố rất đông đúc với phần lớn là xe ô tô. Trong số xe ô tô trên đường thì chắc phải có đến một nửa là xe taxi với đủ loại màu sắc sặc sỡ. Điều này cũng dễ hiểu vì bang kok thu hút rất nhiều khách du lịch quanh năm. Sau khi từ khách sạn Madarin về, tôi đi ăn tối ở quán Kura Apron. Trên đường đi tôi gặp nhiều xe hàng bán thịt nướng mùi thơm phức, giống như trên đường tạ quang bửu vào buổi chiều. Tôi dừng lại và mua một ít thị nướng. Anh chủ quán thấy chúng tôi là người nước ngoài thì hỏi tôi ngay là có phải muốn mang về (take away) không bằng tiếng Anh. Tôi bảo đúng như vậy và chọn 6 miếng thịt nướng và một phần tai lợn nướng. Thịt nướng ở đây có vị khá ngọt và thơm, ăn rất ngon. Vào các quán ăn ở thái lan tôi nhận ra là họ ăn rất nhiều ớt và đường. Trước mỗi quán đều có đặt một bát tô to đựng ớt khô và một bát tô to đựng đường. Tôi đã bắt gặp một anh người bản địa xúc 2 thìa to ớt và một thìa đường cho vào bát phở vừa gọi xong.

Tôi đến trung tâm thương mại Terminal 21 trong ngày cuối cùng ở bang kok, đây là một tòa nhà 5 tầng với mỗi tầng được trang trí theo phong cách của một thành phố trên thế giới. Tầng năm của tòa nhà này có rất nhiều quán ăn với giá rất rẻ, từ 30-50 bạt cho một món. Thức ăn ở đây khá ngon và rất đa dạng. Lần đến Thái này tôi khám phá thêm được một món ăn ưa thích nữa là món xôi xoài. Xôi thì rất thơm vị nước dừa và mềm, còn xoài thì rất ngọt, đúng với khẩu vị của tôi. Nhưng cơm của thái rất cứng, khô. Nên thường các món ăn họ thường rưới thêm nước xốt vào. Điều này làm tôi khá thất vọng vì gạo thái bán ở bên việt nam ăn rất ngon. Khoảng hai giờ chiều tôi lên xe taxi về khách sạn. Đi được khoảng 3-4Km thì xe taxi bắt đầu dừng lại và không nhúc nhích được vì tắc đường, cuối cùng sau hơn 2 tiếng ngồi trên taxi tôi mới về được đến khách sạn. Chính vì trải nghiệm này nên tôi quyết định đi ra sân bay ngày hôm sau bằng tàu thay vì bằng taxi như dự định ban đầu.

Dù vẫn còn nhiều địa điểm chưa đi được và nhiều món ăn chưa có dịp thưởng thức, thái lan là đất nước tôi thích nhất trong các nơi đã đi. Con người ở đây thân thiện và nhẹ nhàng, thức ăn ngon, và giá cả rất vừa phải. Hy vọng sẽ có một ngày được trở lại Thái lan để khám phá thêm về đất nước này.

Paris du ký (Phần 1)

Cuối tháng 4 đầu tháng năm, Tôi có dịp đến thăm Paris để tham dự hôi thảo IEEE INFOCOM 2019. Mất gần 1 ngày với 2 chặng bay và 2 chặng xe bus, tôi đến khách sạn vào tầm 10h sáng. Đường đi từ sân bay Paris de Gaulle về khách sạn có nhiều đoạn rất tắc, chắc là do đầu tuần. Đường này có đi qua sân vận động State de France nơi diễn ra trận chung kết world cup 98 nổi tiếng.

Khách sạn tôi ở nằm trên đường Louise Michale ở khu Levallois-Perret, cách trung tâm Paris khoảng 6km. Louise Michale là tên một nữ giáo viên có vai trò quan trọng trong chính quyền công xã Paris. Vì còn thời gian cho đến khi check-in nên tôi đi thăm thú khu xung quanh khách sạn. Ấn tượng đầu tiên của tôi là có rất nhiều quán ăn châu Á, đặc biệt là Nhật bản. Chỉ trên 2, 3 tuyến đường quanh khách sạn tôi phải thấy có gần 10 quán ăn châu Á. Và vì là người Việt Nam nên cứ nhìn thấy quán Phở là tôi lại thấy tò mò. Trên đường phố cũng có nhiều cửa hàng tạp hóa nhỏ bán hoa quả, rau củ, và tất nhiên là có cửa hàng bánh. Đường phố ở Paris khá rộng rãi, hai bên là những dãy nhà cao tầng với kiến trúc khá giống nhau. Một điểm dễ nhận ra là các tòa nhà đều có 5 tầng (trừ tầng áp mái). Ngoài ô tô và xe máy, tôi thấy rất nhiều thanh niên sử dụng scooters (một loại xe điện mà chỉ có thể đứng) để đi lại. Một điều tôi nhận ra ngay là ở Paris không cần phải chờ đến lúc đèn xanh mới được đi qua đường. Nhìn không có xe đến là mọi người cứ đi qua. Cái này tôi thấy không chỉ ở các đường bé mà ngay cả các ở các đường lớn với nhiều ô tô chạy qua cũng như vậy.

Dạo một vòng các tuyến phố Louise Michale, phố Jean jaures, rồi phố Victor Hugo, tôi vào quán tên là  Phô 92 để ăn trưa. Đến lúc thấy nhân viên phục vụ ra mới biết quán này là do người Trung Quốc mở, giờ mới hiểu tại sao chữ Phở lại biến thành Phô. Tôi gọi một bát phở bò giá 10 euros (khoảng 250 nghìn VNĐ). Nguyên liệu nhìn giống phở ở việt nam nhưng vị thì không. Mấy hôm sau tôi vào một quán ăn thái lan thì cũng hệt vậy, toàn bộ nhân viên là người Trung. Tôi không vào quán Nhật nào nhưng chắc cũng là do người Trung mở ra. Trong suốt thời gian ở Paris, tôi gần như chỉ ăn ở quán tên là Bambou. Quán này nấu món châu Á và tất nhiên do người Trung mở. Tôi chọn quán này vì nó gần khách sạn, thức ăn hợp khẩu vị và giá cũng vừa phải (khoảng 7-8 euros một bữa).

Sáng sớm ngày thứ 2 ở Paris, tôi dậy sớm vì do lệch giờ. Bên ngoài trời đang mưa nhưng tôi vẫn quyết định ra ngoài để xem buổi sáng Paris như thế nào. Phần lớn các cửa hàng, quán sá vẫn đang đóng cửa. Cũng không có nhiều người đi ngoài đường, Đi một lúc thì tôi vào một cửa hàng bánh đang mở cửa. Nghe nói Pháp nổi tiếng về các loại bánh nên tôi cũng tìm mua để ăn thử. Vào cửa hàng thì thấy có một chị cũng đang mua bánh. Tôi nói Bonjour (chào buổi sáng) rồi ra chọn bánh. Tôi mua một cái bánh sừng bò (Croissants), một cái Pain au chocolate (bánh mỳ sô cô la), một cái French Boule (bánh mỳ ngọt), và một cái Schnecken. Những loại bánh này mềm và nhẹ, nhưng ăn khá ngấy vì có khá nhiều bơ. Ăn kèm với một cốc cafe có vẻ là hợp nhất. Đi trên đường phố Paris thì tôi thấy rất nhiều người cầm trên tay một cái bánh mỳ dài (baguette). Loại bánh mỳ này có vỏ cứng và phần ruột đặc hơn bánh mỳ việt nam mình rất nhiều, nên nó hay được cắt thành từng lát để ăn với bate hay thịt hun khói.

Đến chiều, tôi đi ra địa điểm tổ chức hội nghị để lấy giấy tờ. Ở Paris thì có thể đi lại bằng xe bus hoặc tàu. Tôi chọn đi tàu vì quen hơn. So với ga tàu ở Tokyo thì ga tàu ở Paris bé hơn, thường chỉ có từ 2-3 làn. Từ chỗ tôi ở đến hội nghị đi mất khoảng 40 phút, và phải đổi tàu hai lần. Vé cho một lần đi là 1.9 euro. Tàu ở Paris thì khi muốn xuống mình sẽ phải tự mở cửa, nên phải để ý nếu không sẽ không xuống được. Lên chuyến tàu thứ 3 thì tôi thấy một người đánh đàn ghi ta và hát. Tiếng đàn hát nghe rất hay, làm cho việc ngồi trên tàu đỡ chán. Sau này tôi còn gặp nhiều người hát rong ở trên tàu và cả trên các đường phố ở Paris.

Đến khách sạn tổ tức hội nghị tôi thấy các nhân viên khách sạn đang che các cửa kính ở cổng vào bằng các tấm gỗ. Lúc đầu tôi thấy hơi lạ nhưng hai hôm sau thì tôi biết tại sao lại phải làm vậy. Ngày 1 tháng 5, tôi đi sớm để có thể dạo qua vườn Luxembourg và nhà thờ đức bà Paris. Đường phố Paris sáng sớm rất yên tĩnh. Nhưng đi được một lúc thì tôi bắt đầu thấy tiếng còi xe cảnh sát vang lên ngày một dầy hơn. Đến cổng vườn Luxemboug thì tôi thấy không có ai ở bên trong và cửa thì đóng. Ở cửa có một đội đội mũ mặc áo như đội y tế, tôi hỏi ra thì mới biết là hôm nay vườn Luxembourg đóng cửa. Ngoài ra tôi cũng để ý thấy có một xe cảnh sát đang ở cửa. Sau đó tôi đi ra nhà thờ đức bà tham quan vì nó chỉ cách vườn Luxemboug chừng 30 phút đi bộ. Trên đường đi tôi thấy rất nhiều nhà thờ có kiến trúc rất độc đáo với nhiều vòi dẫn nước hình các con vật và các mái vòm cong. Bạn tôi cho biết đây là phong cách kiến trúc Gothic, thịnh hành ở Pháp từ thế kỷ 12 đến thế kỷ 16. Nhà thờ đức bà Paris nằm trên một hòn đảo nhỏ giữa sông Xen. Thật không may vì công trình này đang bị đóng cửa vì vụ hỏa hoạn trong lúc đang tu sửa. Đứng nhìn từ xa nhìn nhưng tôi vẫn có thể cảm nhận được sức hút cũng như sự đồ sộ của công trình này. Hy vọng sẽ có một ngày tôi có dịp vào tham quan bên trong.

Trên đường về khách sạn tổ chức hội nghị, tôi lại nghe thấy tiếng còi xe cảnh sát mỗi lúc một thường xuyên hơn. Cuối cùng tôi cũng biết là do hôm nay có biểu tình lớn của người lao động ở Paris. Đợt biểu tình này đã xảy ra hơn 1 năm và ngày mồng 1 tháng 5 hàng năm luôn có biểu tình lớn nhất. Rất nhiều xô xát với cảnh sát đã nổ ra với hơn 200 người bị bắt. Khách sạn chỗ hội nghị tổ chức chỉ cách chỗ biểu tình chính khoảng 2Km,, nên các nhân viên khách sạn phải bọc các cửa kính lại để phòng trường hợp bị phá hoại. Hôm đó, các tuyến phố bị phong tỏa và tàu điện ngầm cũng đóng cửa đến 7h tối. Tôi về khách sạn lúc tầm 9h tối, mua một ít đồ ăn và nghỉ ngơi, kết thúc một trải nghiệm đáng nhớ ở Paris.

   

Giới thiệu về Behavioral Targeting (Phần 1)

Behavioral Targeting là gì?

Chắc hẳn đã có nhiều lần bạn cảm thấy khó chịu và phải tắt các quảng cáo không phù hợp khi đang lướt web. Behavioral targeting là một phương pháp marketing sử dụng thông tin của người dùng để tăng tính hiệu quả cho các chiến dịch quảng cáo cũng như tạo sự thoải mái cho người dùng. Một ví dụ của Behavioral targeting là việc bạn có thể nhìn thấy các quảng cáo về máy tính của Amazon xuất hiện khi bạn xem Facebook, sau khi bạn xem hoặc mua các sản phẩm liên quan đến máy tính trên Amazon. Kỹ thuật này hoạt động dựa trên việc tập hợp dữ liệu và phân tích hành vi (behaviors) của người dùng. Ví dụ như bạn hay tìm kiếm các thông tin gì, các trang web ưa thích của bạn là gì, trong quá khứ bạn đã mua những gì qua các trang web bán hàng online.

Các công ty tập hợp dữ liệu của khách hàng như thế nào?

Hình trên là thông báo mà bạn sẽ gặp khi vào một trang web mới. Khi bạn chọn "I ACCEPT", các công ty sẽ có thể theo dõi cách bạn tìm kiếm và sử dụng thông tin trên website của họ thông qua một công cụ gọi là Cookie. Cách thức hoạt động của Cookie rất đơn giản, đầu tiên các website sẽ tạo ra một mã số (ID) cho mỗi một người dùng. Trình duyệt web trên thiết bị người dùng sẽ lưu lại mã số này. Mỗi lần người dùng truy nhập lại vào website đó, trình duyệt web sẽ chèn thêm ID vào thông tin nó gửi đến máy chủ web server. Bằng cách này, các công ty có thể thu thập được thông tin về thời gian, nội dung một người dùng hay xem, và thậm chí là các quảng cáo người đó đã click. Nếu bạn đã tạo tài khoản (User Account) trên một website, thì các công ty có thể kết hợp các thông tin cá nhân như tuổi, giới tính, nghề nghiệp của bạn với thông tin thu được từ Cookie.

Dữ liệu khách hàng mà các công ty có được từ khách hàng của chính mình được gọi là "first-party data". Để mở rộng đối tượng khách hàng, các công ty có thể mua first-party data từ các công ty khác. Dữ liệu loại này được gọi là second-party data. Loại dữ liệu thứ ba được gọi là third-party data,  đây là dữ liệu người dùng được tập hợp từ nhiều nguồn bởi các công ty gọi là Content Aggregrators. Điểm mạnh của loại dữ liệu này là nó được cập nhật thường xuyên với số lượng lớn. Trong lĩnh vực quảng cáo online, first-party data là loại dữ liệu mang lại hiệu quả nhất. Sự thành công của các công ty bán hàng trực tuyến như Amazon, Ebay, Alibaba có vai trò quan trọng của việc phân tích và sử dụng first-party data.

Tech news (week #13)

SRT (Secure realiable transport) là một giao thức mã nguồn mở phát triển bởi công ty Haivision [1]. Giao thức này cho phép các đài truyền hình truyền video chất lượng cao với trễ thấp qua mạng Internet. Được giới thiệu từ năm 2013, SRT đã nhanh chóng trở thành một chuẩn streaming phổ biến cho các đài truyền hình. Vào năm 2017, công ty Haivision quyết định công khai mã nguồn của SRT và hợp tác với Wowza [3] lập nên SRT Alliance [4] nhằm thúc đẩy sự phát triển của SRT. SRT hiện đã được hỗ trợ bởi VideoLAN's VLC, GSstreamer, và FFmpeg. Các công ty lớn như Microsoft và Eurovision hiện đang sử dụng SRT để cung cấp các dịch vụ live streaming chuyên nghiệp. Điểm nổi bật của SRT so với các giao thức streaming khác là khả năng đảm bảo trễ thấp và khả năng chống lỗi cao.

Gần đây khi xem Youtube có thể bạn sẽ để ý nhiều khi hình ảnh video bị lỗi dù chỉ là xem ở chế độ on-demand. Nguyên nhân của những lỗi đó là do YouTube đã thay đổi giao thức truyền video từ HTTP/TCP thành QUIC [5]. QUIC (Quick UDP Internet Connections) là một protocol phát triển bởi Google từ năm 2012 và còn được gọi là HTTP/3. Nó chạy trên UDP nên sẽ xảy ra việc mất gói tin trên đường truyền. Khi một phần thông tin của một ảnh bị mất trên đường truyền, lỗi sẽ xuất hiện khi giải nén ảnh đó.

Video trên thiết bị di động đang trở nên phổ biến hơn bao giờ hết, theo báo cáo mới nhất từ Verizon Media Research [6], thời gian người dùng dành để xem video trên điện thoại và máy tính bảng tăng 88% mỗi năm. Sự gia tăng chủ yếu đến từ các công nghệ mới như AR và VR. Các nhà quảng cáo vì vậy cũng đang đầu tư rất mạnh vào mảng quảng cáo trên di động. Theo một báo cáo từ comScore, người dùng trẻ chỉ chấp nhận quảng cáo với độ dài từ 5-6 giây [7]. Điều này đặt ra thử thách rất lớn cho các nhà quảng cáo. Với quảng cáo 6s, bạn phải tạo ra sự ngạc nhiên và hứng thú cho người xem trong vòng 2s đầu tiên [8].

[1] https://www.haivision.com/
[2] https://www.haivision.com/products/srt-secure-reliable-transport
[3] https://www.wowza.com/
[4] https://www.srtalliance.org/
[5] https://en.wikipedia.org/wiki/QUIC
[6] https://www.oath.com/insights/study-all-eyes-on-digital-videos/
[7] https://www.cnbc.com/2017/07/21/comscore-ceo-millennials-need-5-to-6-second-ads-to-hold-attention.html
[8] http://www.onlinevideo.net/2019/02/mobile-video-soars-six-second-ads/

Tech news (week #12)

Theo báo cáo mới nhất từ Penthera [1], 88% người dùng mobile để stream/xem video (mobile streamers/viewers) ở Mỹ đã từng gặp những vấn đề gây ra sự khó chịu khi xem video. Con số này tăng 7% so với số liệu năm 2018. Những nguyên nhân chính gây ra sự khó chịu là bị dừng hình (buffering), quảng cáo, và mất quá lâu để video bắt đầu chạy (too long start-up delay). Người dùng có yêu cầu rất cao về chất lượng streaming, thậm chí là trên thiết bị di động. 56% số người được hỏi cho biết họ sẽ từ bỏ việc xem video nếu gặp phải một trong những vấn đề nêu trên; 18% số người đã dừng việc sử dụng dịch; 7% hủy hợp đồng, và 7% sẽ viết những review tiêu cực trên app store. Để tránh các vấn đề có thể gặp phải, 69% số người được hỏi cho biết họ mong muốn có lựa chọn tải trước những chương trình yêu thích về thiết bị của họ. Đây là cách truyền thống mà Apple hay Netflix áp dụng trước đây khi băng thông của mạng Internet chưa tốt. Kết quả của báo cáo này cho thấy việc đảm bảo một chất lượng streaming tốt (không dừng hình, bắt đầu nhanh) cho người dùng thiết bị di động vẫn là một vấn đề nan giải và cần các thuật toán mới để giải quyết.

Chuẩn nén video AV1 (AV1 codec) của Alliance for Open Media đã được tích hợp vào bản ffmpeg-4.0. Bạn có thể thử nghiệm chuẩn nén video mới nhất này theo hướng dẫn từ ffmpeg [2]. Theo những thử nghiêm mới nhất, dù đạt được hiệu suất nén tương đương hoặc tốt hơn HEVC, AV1 có tốc độ nén chậm hơn khá nhiều so với các codec phổ biến hiện nay như x264, x265, libvpx. Cụ thể, AV1 chậm hơn khoảng 3 lần so với x265 và libvpx, và khoảng 40 lần so với x264 [3]. Do vậy, rất nhiều cải thiện sẽ cần phải được thực hiện nếu muốn đưa AV1 vào sự dụng trong thực tế.

*Alliance for Open Media [4]: Là một tổ chức được thành lập năm 2015 bởi các công ty Inernet lớn bao gồm Amazon, Cisco, Google, Intel, Microsoft, Mozilla, Netflix. Mục tiêu của tổ chức này là tạo ra một nền tảng truyền video miễn phí (Royalty-free Video Streaming Ecosystem) giúp cho sự phát triển của các ứng dụng truyền video trên Internet. Chuẩn nén video AV1 là sản phẩm đầu tiên của tổ chức này. Hiện tại, bạn sẽ phải trả tiền nếu muốn sự dụng các chuẩn nén thông dụng như AVC/H.264, HEVC/H.265 trong thiết bị, dịch vụ của mình. AV1 được kỳ vọng sẽ là một giải pháp thay thế miễn phí cho các nhà phát triển và cung cấp dịch vụ.


[1] US Mobile Streaming Behavior Survey, https://info.penthera.com/2019usreport
[2] https://trac.ffmpeg.org/wiki/Encode/AV1
[3] https://www.streamingmedia.com/Articles/Editorial/Featured-Articles/Good-News-AV1-Encoding-Times-Drop-to-Near-Reasonable-Levels-130284.aspx
[4] https://aomedia.org/

Book review: コンビニ人間

Quyển sách kể về một phụ nữ độc thân 36 tuổi, làm việc ở một cửa hàng tiện lợi. Lúc còn nhỏ, cô suy nghĩ và hành động không giống những đứa trẻ bình thường, gây ra rất nhiều rắc rối. Khi thấy một con chim bị chết, cô bảo với mẹ rằng hãy lấy về nấu lên ăn cho ngon. Khi thấy hai bạn đánh nhau, thay vì gọi thầy giáo đến thì cô lấy ngay cái chổi đánh vào đầu hai người đó. Sau những lần như vậy, cô luôn bị mẹ mình nhắc nhở, và sau nhiều lần thấy mẹ phải đến trường xin lỗi các thầy cô giáo, cô quyết định không gây ra bất cứ điều gì rắc rối nữa, chỉ làm theo những gì người khác bảo. Năm thứ nhất đại học, cô đăng ký làm thêm ở một cửa hàng tiện lợi. Sau khi tốt nghiệp, thay vì đi tìm việc, cô tiếp tục làm việc ở cửa hàng, cho đến nay đã được 18 năm. Đây là một điều không bình thường đối với một người phụ nữ trong xã hội, những người được mặc định là hoặc phải kết hôn, hoặc phải tìm được một công việc ổn định. Nhưng cô lại không thấy điều gì bất thường cả. Cô cho rằng mình là một người "bình thường", và tận hưởng cảm giác được hòa mình vào dòng chảy của cuộc sống.

Sau 18 năm làm việc, cô đã trở thành một nhân viên kỳ cựu và được mọi người quý mến. Cô yêu thích công việc của mình và luôn cố gắng hết mình để làm tốt nhất. Hàng ngày cô luôn là người đến sớm nhất, chăm lo cho mọi ngóc ngách của cửa hàng để khách hàng luôn có được ấn tượng tốt nhất. Vào những ngày nghỉ, cô thường đến thăm bạn bè, người thân của mình. Cứ mỗi lần như thế, cô luôn bị hỏi về việc đã có người yêu chưa? tại sao lại làm thêm suốt 18 năm mà không tìm một việc làm chính thức? Mẹ của cô lúc nào cũng hỏi cô dạo này có gì mới không?. Những lúc như thế, cô chỉ trả lời qua loa cho xong chuyện theo những câu trả lời mà em gái cô đã chuẩn bị sẵn. Tuy nhiên, cô vẫn luôn suy nghĩ về việc mình có thật là một người "bình thường" hay không? Mình phải làm gì để trở thành một người "bình thường"? 

Đến một ngày, có một anh chàng nhân viên tập sự đến cửa hàng của cô. Anh chàng này cũng không có việc làm và phải đến xin việc ở đây. Tuy nhiên, anh ta làm việc rất lười biếng và suốt ngày than phiền về xã hội không công bằng với mình. Anh ta luôn cho rằng xã hội ngày nay không khác gì thời phong kiến, nơi những người không "làm theo" những người khác sẽ bị đào thải. Tệ hơn nữa, anh ta còn cố tình bám theo một khách hàng nữ. Sau khi việc bị phát hiện, anh ta bị đuổi dù chưa được vào làm chính thức. Một lần khác cô phát hiện anh chàng này đến cửa hàng, cô lôi anh ta đến một quán nước ở gần để anh ta thôi làm phiền những khách hàng khác. Như mọi khi, anh chàng vẫn thao thao bất tuyệt về việc xã hội này bất công như thế nào với anh ta? anh ta còn lôi cô ra mà chế giễu, gọi cô là đồ bỏ đi của xã hội. Cô không phản ứng, thay vào đó ngẫm nghĩ về những gì anh chàng này nói. Cô nảy ra ý định thuê anh chàng này làm bạn trai. Anh ta dù tỏ ra tự cao tự đại nhưng cuối cùng cũng nhận lời vì hiện tại không có chỗ ở, không có tiền ăn, và còn phải trả nợ.

Cô nhận thấy rõ sự thay đổi trong cách mọi người xung quanh cư xử với mình sau khi cô thông báo cho mọi người về anh chàng. Em gái cô phát khóc vì sung sướng biết rằng chị gái mình cuối cùng cũng thành người "bình thường". Các đồng nghiệp ở chỗ làm trước đây chỉ nói chuyện công việc, giờ chỉ quan tâm đến chuyện tình cảm giữa cô và anh chàng kia. Lý lịch của anh chàng cũng được đưa ra để bàn tán ngay trong giờ làm việc. Cô còn nhận ra rằng các đồng nghiệp của cô thật ra thường đi ăn uống cùng nhau nhưng không mời cô. Chỉ đến khi nghe tin cô có bạn trai, họ thay nhau rủ cô, có lẽ vì cô đã trở nên "giống họ".

Để trở nên "bình thường" hơn nữa, cô quyết định nghỉ việc làm thêm để tìm một việc làm ổn định như mọi người khác với sự giúp đỡ của anh chàng bạn trai. Tuy nhiên, mọi việc không suôn sẻ như cô nghĩ. Giờ giấc, thói quen sinh hoạt đã gắn liền với cô trong suốt 18 năm đã biến mất chỉ sau 2 tuần nghỉ việc ở của hàng. Trước đây, cô luôn cố gắng ăn ngủ điều độ để duy trì được thể trạng tốt nhất cho mỗi ngày làm việc. Cô giờ đây ngủ muộn, dậy muộn, ăn mỳ tôm hộp.

Đến một ngày, trên đường đến chỗ phỏng vấn xin việc, cô ghé qua một cửa hàng bên đường. Đó là lần đầu tiên cô vào lại một cửa hàng tiện lợi kể từ khi nghỉ việc. Bước vào cửa hàng, cô đột nhiên cảm nhận được những âm thanh quen thuộc, âm thanh của cửa hàng. Bước đến quầy bán bánh kẹo, cô nhận ra những sản phẩm bán chạy lại được xếp ở tầng dưới cùng, chỗ mà khách hàng rất khó để ý. Như một phản ứng tự nhiên, cô sắp xếp lại quầy hàng, đặt những đồ bán chạy lên tầng cao nhất, sắp thành ba hàng ngay ngắn. Cô bước đến quầy bán nước, những ngày nóng như thế này thì phải đặt thêm nước lọc đóng chai. Những ý nghĩ cứ ùa đến trong cô, cô như nghe được những âm thanh của cửa hàng, những thứ cửa hàng thực sự cần. Cô có thể cảm nhận được tất cả. Cô chợt nhận ra rằng đây mới là nơi cô thực sự thuộc về. Cô chia tay anh chàng, và bắt đầu tìm kiếm thông báo tuyển việc của một cửa hàng tiện lợi.