Lời nhắn gửi tân sinh viên

Phòng kí túc xá của cậu có 12 người đến từ nhiều nơi: Lào Cai, Quảng Ninh, Bắc Ninh, Hà Nam, Nam Định, Nghệ An. Ngày đầu tiên gặp các bạn cùng phòng cậu vẫn nhớ là các bạn không hiểu được mình đang nói gì. Lúc đấy cậu mới biết là giọng Hà Tĩnh rất khó nghe đối với người ngoài Bắc, ngoài nhiều từ địa phương thì nói cũng rất nhanh nữa. Thế là việc đầu tiên cậu phải làm là điều chỉnh giọng nói để cho mọi người dễ nghe hơn. Cũng mất một thời gian nhưng dần dần thì cậu cũng giao tiếp được với mọi người cùng phòng. Thế nên khi vào môi trường mới cháu sẽ thấy có nhiều điều phải điều chỉnh để thích ứng với mọi người xung quanh. Lúc đầu sẽ thấy hơi khó khăn nhưng một thời gian rồi thì mọi thứ cũng sẽ ổn cả. Sống trong kí túc cũng sẽ có ít nhiều xung đột vì mỗi người có nhiều điều kiện khác nhau. Cháu nhớ là luôn tôn trọng các bạn cùng phòng, sống hoà đồng và biết giúp đỡ lẫn nhau.

Điều tiếp theo khiến cậu lo lắng chính là tiếng Anh. Ngay trước khi bắt đầu năm học thì cậu tham gia đánh giá tiếng Anh đầu vào bằng thi TOEIC. Lúc đấy cậu mới biết đến kì thi này. Suốt thời gian học phổ thông gần như cậu không học tiếng Anh. Kết quả là điểm thi 280 trên 990, nằm trong nhóm điểm thấp nhất toàn trường. Càng học lên và rồi kể cả khi đi làm thì  cậu thấy tiếng Anh là một kĩ năng bắt buộc. Nếu được quay lại thì cậu đã học tiếng Anh nghiêm túc ngay từ đầu. Thế nên cháu phải dành thời gian để học tiếng Anh để khi tốt nghiệp có thể sử dụng ngôn ngữ này một cách tự tin được. Bây giờ có nhiều cách để học tiếng Anh ngoài môn học trên lớp. Để học từ vựng, ngữ pháp, phát âm thì cháu dùng app Duolingo cài vào điện thoại, mỗi ngày học 30 phút. Ngoài ra, đọc và nghe tin tức tiếng Anh trên trang https://learningenglish.voanews.com/ cũng là một cách tốt để mở rộng vốn từ. Quan trọng và khó nhất vẫn là nói chuyện trao đổi được bằng tiếng Anh. Để học cái này thì không có cách nào khác ngoài việc nói thật nhiều. Hồi học đại học cậu tham gia một câu lạc bộ tiếng Anh ở trường nơi mỗi tuần mọi người nói chuyện về một chủ để nào đấy bằng tiếng Anh. Hồi đầu tiên cậu cũng không nói được gì nhưng một thời gian thì thấy bắt đầu nói được. Nếu có thời gian thì cháu cũng tham gia câu lạc bộ tiếng Anh ở trường để rèn luyện việc sử dụng tiếng Anh. Ngoài ra thi chứng chỉ cũng là một cách tốt để học tiếng Anh. Cái dễ thi nhất là TOEIC kĩ năng nghe đọc. Cái này cháu nên tìm tài liệu học và thi thường xuyên. Tất nhiên là cháu không cần làm tất cả những việc trên cùng một lúc. Chỉ cần nhớ rằng việc học tiếng Anh mất nhiều thời gian và cần kiên trì. Tranh thủ thời gian để học và rèn luyện thường xuyên sẽ tiến bộ.

Vì không có kiểm soát của bố mẹ nên có rất nhiều bạn vào đại học rồi lại không tập trung học hành. Phòng kí túc của cậu có hai bạn cấp 3 học rất giỏi, thi đỗ HSG quốc gia và được tuyển thẳng vào trường. Nhưng từ lúc vào đại học thì các bạn lại bị nghiện chơi game trên mang. Các bạn chơi xuyên đêm rồi ban ngày thì ngủ thay vì đi học trên lớp. Kết quả là phải học lại, sau đó không tốt nghiệp được đúng hạn. Chơi game rất dễ ngây nghiện và một khi đã nghiện thì rất khó thoát ra, đặc biệt trong môi trường kí túc xá sống chung cháu sẽ thấy rất nhiều bạn chơi game. Chơi game không phải là xấu, cháu cũng nên tham gia chơi với các bạn nhưng chỉ cho vui thôi chứ luôn phải nhớ việc học là quan trọng nhất. Bố mẹ vất vả cho mình đi học rồi thì mình phải tập trung học tập thật tốt.

Học đại học sẽ rất khác so với đi học cấp 3. Ở đại học các thầy cô không sát sao như hồi cấp 3 đâu. Việc kiểm tra bài cũ thì gần như không có. Cũng sẽ có môn có bài tập về nhà nhưng không nhiều. Vì vậy tự học là điều rất quan trọng vì không có ai chỉ dẫn cặn kẽ cả. Rất nhiều sinh viên đại học thường chỉ học vào lúc sắp tới kì thi, còn trong học kì thì lại không học. Cậu khuyên cháu nên ôn bài, làm bài tập để hiểu bài hàng tuần để kiến thức nó ngấm dần thì mới nhớ lâu được. Các môn học thì cháu ghi chép trên lớp, về nhà chủ động làm bài tập trong sách, ôn lại kiến thức thường xuyên. Khác với ở nhà là có bố mẹ thúc ép, khi học đại học thì không có ai ở bên để nhắc nhở cả nên cháu nên lập lịch làm việc cả tuần, ghi rõ là lúc nào làm gì. Việc này giúp cháu kiểm soát được thời gian và học tập hiệu quả hơn. Lịch làm việc cũng nên được điều chỉnh để phù hợp với lịch học/môn học. Ví dụ nếu thấy môn học nào khó thì sẽ phân bổ nhiều thời gian hơn. Đây là một ví dụ của lịch làm việc.

1. 8h-12h: Học trên lớp
2. 14h-17h: Làm bài tập về nhà, báo cáo.
3. 19h-21h: Học lập trình
4. 21h-22h: Học tiếng Anh

Một việc quan trong nữa là cháu cần đặt mục tiêu cụ thể cho từng học kì. Ví dụ là điểm tổng kết bao nhiêu, đạt được bao nhiêu điểm TOEIC, sử dụng thành thạo công cụ gì. Cháu không nên đặt quá nhiều mục tiêu nhưng phải cụ thể để bản thân mình biết phải làm gì. Ví dụ hồi học kì đầu tiên thì cậu đặt mục tiêu thế này:

1. Điểm tổng kết: >= 3.2 (trên thang 4)
2. TOEIC: >=500
3. Đánh máy tính thành thạo

Hiện nay trí tuệ nhân tạo (AI) có thể giúp cháu giải bài tập, viết báo có hoàn chỉnh. Ví dụ cháu bảo giải cho tôi bài toán này rồi đưa đầu đề, AI sẽ đưa ra lời giải luôn. Hay bảo AI viết một bài luận bằng tiếng Anh về chủ đề này, AI sẽ viết hộ cháu. Chính vì thế nên rất nhiều sinh viên cả ở Việt Nam và trên thế giới lạm dụng AI trong việc học. Thay vì tự mình mày mò để tìm ra lời giải, sinh viên đưa cho AI làm hộ. Cháu phải tuyệt đối tránh lạm dụng AI cho việc học vì nó rất gây hại sau này. Làm bài tập hay viết bài luận là một quá trình để rèn luyện khả năng tư duy và diễn đạt suy nghĩ của mình, đây là những kĩ năng quan trọng cần thiết lúc cháu đi làm sau này. Đưa toàn bộ cho AI làm giống như việc muốn làm đầu bếp nhưng thay vì vào bếp tập nấu ăn, ta lại ra nhà hàng và nhờ đầu bếp nấu hộ.  Nên việc đưa hết cho AI làm sẽ dẫn đến việc mất khả năng tư duy độc lập, và diễn đạt trôi chảy. Nên cháu nên nhớ là chỉ sử dụng AI để hỗ trợ chứ không được lạm dụng hoàn toàn vào nó. Đây là một số việc cháu có thể nhờ AI giúp:

• Giải thích các khái niệm khó trong các môn học
• Đưa ra bài tập liên quan đến các nội dung môn học (việc giải cháu phải tự làm và đối chiếu kết quả sau)

Cháu cũng phải nhớ là câu trả lời của AI không phải lúc nào cũng đúng nên phải tự mình kiểm tra và đối chiếu để xác minh tính đúng sai.

Một vấn đề nữa cậu cũng muốn nhắc cháu là phải cẩn thận để không bị lừa đảo. Bây giờ có rất nhiều cách thức lừa đảo, cả ngoài đợi thực lẫn trên mạng. Cách lừa đảo thông thường nhất là giới thiệu những "việc nhẹ, lương cao". Cháu nên nhớ là không tồn tại cái gọi là "việc nhẹ, lương cao". Đơn giản vì nếu thế thì những người khác đã làm rồi, đâu đợi đến lượt mình. Nên nếu người lạ ở cả ngoài đời lẫn trên mạng bắt chuyện thì cháu phải cận thận và tuyệt đối không làm theo, dù họ có bảo là người quen của anh này, chị kia cũng kệ nhé.