Pages

Showing posts with label Văn hóa Nhật Bản. Show all posts
Showing posts with label Văn hóa Nhật Bản. Show all posts

Friday, June 26, 2020

Nhật ký đi làm (Phần 3)

12, đó là số cuộc họp tôi đã tham gia trong tuần này. Tính ra thì trung bình hơn 2 cuộc một ngày. Đây là con số cao nhất trong một tuần kể từ khi đi làm. Con số này nói lên một đặc trưng trong văn hóa làm việc của người Nhật, đó là làm việc nhóm và báo cáo công việc liên tục hàng tuần. Cụ thể, mỗi một dự án sẽ được phụ trách bởi một nhóm từ 3-5 người trong đó có một người quản lý thường là trưởng nhóm và 1, 2 người làm chính. Hàng tuần sẽ có một cuộc họp nhóm (定例)để báo cáo, kiểm tra tiến độ công việc. Ngoài ra, 2 tuần một lần sẽ có một buổi báo cáo với công ty đối tác. Do vậy nếu bạn là trưởng nhóm thì sẽ  phải tham gia vào gần như tất cả các nhóm làm việc (10+). Hiện tại tôi đang tham gia vào 5 nhóm. Ngoài ra, khi có các công việc phát sinh thì một cuộc họp sẽ được tổ chức để tìm cách giải quyết. Trong một dự án trong trường hợp cần thiết thì công việc sẽ được chia ra thành các phần nhỏ hơn và mỗi phần sẽ lại có các cuộc họp để thảo luận. Cách làm việc này được gọi là 「ほう-れん-そう」trong tiếng Nhật, nó là ghép từ đầu tiên của ba từ ほうこく(báo cáo), れんらく(liên lạc), và そうだん (thảo luận). 

Cách làm này có nhiều lợi ích. Đầu tiên, nó sẽ đảm bảo dự án được hoàn thành đúng thời hạn được giao. Vì mỗi tuần bạn sẽ tập trung vào giải quyết một phần công việc nên tiến độ công việc sẽ rất dễ dàng để kiểm soát. Khi có các vấn đề phát sinh, các thành viên trong nhóm sẽ đưa ra ý kiến để cùng nhau giải quyết. Việc này sẽ tận dụng được kiến thức, kĩ năng của cả nhóm, đặc biệt trong trường hợp người làm chính chưa có kinh nghiệm. Thứ hai, bạn sẽ dễ dàng hòa nhập vào môi trường công ty thông qua tiếp xúc, trao đổi liên tục. Những người nước ngoài như tôi ban đầu cảm thấy khó khăn trong việc giao tiếp với các thành viên khác. Nhưng chỉ sau nửa năm làm việc thì tôi đã thấy rất thoải mái trong giao tiếp và công việc với mọi người. Tuy nhiên, cách làm này cũng có những điểm yếu của nó. Khi bạn tham gia vào nhiều nhóm làm việc, thời gian của bạn sẽ bị gián đoạn bởi các cuộc họp. Điều này rất ảnh hưởng lên hiệu suất của các công việc đòi hỏi tập trung trong thời gian dài như làm nghiên cứu. Và tùy vào nội dụng công việc, việc có quá nhiều ý kiến đôi khi khiến cho công việc trở nên phức tạp hơn. Ngoài ra, nó cũng dễ nảy sinh việc ỷ lại vào ý kiến của người khác mà không tự tìm tòi giải quyết vấn đề.

Văn hóa làm việc theo nhóm này của người Nhật được định hình từ rất sớm. Nếu buổi sáng quan sát học sinh tiểu học ở Nhật đi học, bạn sẽ thấy học sinh đi học theo các nhóm khoảng 10 người trong đó người đi đầu là một em lớn tuổi hơn và cầm cờ để dẫn cả nhóm đi. Khi lên cấp hai, cấp ba, đại học, gần như tất cả học sinh của Nhật sẽ tham gia vào các câu lạc bộ về thể thao, nghệ thuật, học tập, vv. Điều này làm cho việc hoạt động theo tập thể trở thành một điều hiển nhiên trong xã hội Nhật. Điều này cũng dẫn đến việc nếu bạn không hòa đồng vào tập thể thì sẽ dễ bị đánh giá thấp.

Kết: Vẫn còn rất nhiều điều đặc biệt về văn hóa và con người Nhật bản. Hẹn gặp lại trong phần tiếp theo.



Friday, February 7, 2020

Nhật ký đi làm: Một ngày làm việc của tôi

Tôi thức dậy vào khoảng 7 rưỡi sáng, đánh răng rửa mặt và chuẩn bị quần áo. Trang phục hàng ngày quần âu, áo sơ mi, giày đen. Đây là trang phục chuẩn cho salaryman, những người đi làm ở Nhật. Ra vào công ty đều cần phải dùng thẻ nên tôi đeo luôn thẻ nhân viên sau khi mặc quần áo cho đỡ quên. Tiếp theo là pha cà phê. Từ hồi đi làm tôi mỗi ngày tôi uống hai cốc cà phê, một cốc buổi sáng và một cốc sau khi ăn trưa. Thế nên tôi quyết định đầu tư một máy pha cà phê để tự pha lấy cà phê, vừa tiết kiệm, vừa có việc để làm buổi sáng. Trước khi ra khỏi nhà thì tôi xem thời tiết, nếu dự báo có mây hoặc mưa vào chiều tối thì tôi sẽ mang theo ô. Nếu là ngày đổ rác thì tôi mang theo rác để vứt. Tôi rời khỏi nhà vào khoảng 8h sáng. Từ nhà tôi đến công ty mất khoảng 30 phút đi bộ. Đường tôi đi làm đi qua Tokyo Dome, khu vui chơi giải trí khá lớn ở Tokyo. Ở đây hay diễn ra các concert của các nhóm nhạc lớn của Nhật như Arashi, EXILE. Ở giữa đường đến công ty là Donkihote, một cửa hàng bán tạp hóa lớn mở cửa 24 giờ. Nơi đây bán tất tần tật mọi thứ từ thực phẩm, đến quần áo, đồ gia dụng, đồ nấu ăn, mỹ phẩm. Giá cả ở đây cũng rất rẻ nên cửa hàng bao giờ cũng đông khách.

Ở Nhật thì vị trí thường được xác định bằng ga tàu. Công ty của tôi nằm gần hai ga là Suidobashi và Iidabashi. Đường tôi đi làm đi qua ga Suidobashi, đây là ga chính để đi đến Tokyo Dome và các khu lân cận, nên có rất nhiều tuyến tàu đi qua ga này. Những ngày có sự kiện lớn ở Tokyo Dome thì cửa ga luôn chật cứng người, có khi tràn ra cả phía ngoài đường. Xung quanh ga tàu cũng là nơi tập trung rất nhiều các quán ăn, khu vui chơi giải trí. Từ cửa phía đông của ga Suidobashi đi thêm khoảng 10 phút thì đến công ty. Trước khi vào công ty, tôi vào Lawson, một cửa hàng tiện lợi bên đường để mua một cái Onigiri, đây là một kiểu cơm nắm được bọc bằng lá rong biển, nhân thịt hoặc cá.

Tôi làm việc ở tầng 18 của tòa nhà trụ sở công ty. Đến nơi khoảng 8 rưỡi, tôi ngồi vào bàn và chuẩn bị bàn làm việc vì trước khi đi về thì quy định là phải khóa laptop lại, cất gọn các đồ đạc vào tủ và khóa tủ lại. Việc tiếp theo là kiểm tra lại lịch làm việc và nhập thời gian làm việc của ngày hôm trước. Ở công ty tôi thì nhân viên phải tự mình nhập thông tin thời gian làm việc (thời gian bắt đầu, kết thúc) cho mỗi ngày. Kiểm tra lại các công việc cần làm xong thì tôi ăn cái onigiri, uống cốc cà phê, và bắt đầu làm việc. Giờ ăn trưa là từ 12h đến 1h. Phần nhiều các đồng nghiệp của tôi ra ngoài mua cơm hộp rồi về chỗ ngồi ăn, hoặc lên căn tin của công ty ở tầng 20. Dạo gần đây tôi thường đi ăn ở một quán ăn Thái ở tầng 1. Quán này ngoài các món ăn Thái thì còn bán cả phở, cơm rang, nên tôi ăn thấy hợp. Nếu đi vào khoảng 12h thì hầu hết các quán đều rất đông. Nên tôi thường đi sớm hoặc muộn 15 phút để đỡ phải chờ. Ăn trưa xong tôi uống cốc cà phê còn lại và bắt đầu làm việc. Rất nhiều đồng nghiệp của tôi thường tranh thủ ngủ trưa nhưng tôi thì gần như không vì ngủ một ít thế thức dậy tôi thấy còn mệt hơn.

Tôi rời công ty vào khoảng 8h tối. Trong khi buổi sáng thì mọi người đều hối hả để đi đến chỗ làm việc, không khi trên đường buổi tối nhiều tiếng cười đùa và tiếng nói chuyện hơn. Tôi gặp nhiều tốp sinh viên, người đi làm vui vẻ trò chuyện trong lúc tìm quán ăn, tiếng cười nói rôm rả vọng ra từ các quán rượu bên đường. Trên đường về nhà, tôi thường ghé qua Donkihote để mua thức ăn và nước hoa quả đóng hộp. Tôi về đến nhà vào khoảng 9 giờ. Dù chỉ ăn một ít vào buổi tối nhưng tôi vẫn thích tự nấu ăn. Thường thì chỉ là trứng rán hay thịt lợn áp chảo ăn với một ít bánh mỳ. Ăn tối xong tôi lên mạng xem tinh tinh một lúc, rồi đi ngủ. Thường thì tôi không làm việc ở nhà. Nhưng những hôm bận rộn quá thì thì tôi sẽ mang máy tính về nhà và làm thêm 1,2 tiếng nữa. Cuộc sống từ lúc đi làm của tôi trở nên có nhịp điệu và cũng hối hả hơn. Có một điểm tôi sẽ cố gắng cải thiện trong thời gian tới, đó là dậy sớm hơn để chạy bộ vào buổi sáng.

2020/02/08, Aizukawamatsu, Japan.

Saturday, February 1, 2020

Nhât ký đi làm (Phần 2)

Một lý do tôi chọn làm việc ở KDDI Research Inc. là vì tôi có thể tiếp tục làm nghiên cứu giống như ở trường đại học. Sau bốn tháng làm việc, tôi nhận ra một số điểm khác biệt giữa việc làm nghiên cứu trong trường đại học và làm nghiên cứu trong công ty. Điểm khác biệt lớn nhất có lẽ là về thời gian tôi có thể dảnh ra để làm nghiên cứu. Trong thời gian học PhD, khoảng 80% thời gian của tôi là làm research. Thực ra làm nghiên cứu là nhiệm vụ duy nhất tôi cần làm. Trong công ty thì khác, ngoài việc làm nghiên cứu, tôi còn tham gia từ 1-2 dự án khác của công ty. Vì vậy, tôi chỉ có thể dành ra từ 40-50% thời gian để làm nghiên cứu. Thời gian không phải là điểm hạn chế duy nhất. Trong công ty, vấn đề về bảo mật thông tin luôn được đặt lên hàng đầu, đặc biệt là các thông tin liên quan đến người dùng. Do đó, rất nhiều các thủ tục, giấy tờ cần được hoàn thành trước khi tôi có thể sử dụng dữ liệu. Ở công ty của tôi, sẽ mất khoảng 1-2 tuần để hoàn thành các thủ tục cần thiết trước khi có thể bắt tay vào sử dụng dữ liệu trong việc làm nghiên cứu hay các dự án. Ở trong trường đại học, tôi có thể dễ dàng thảo luận với các bạn trong lab hay giáo sư về những điểm mình chưa rõ hoặc xin lời khuyên khi gặp các vấn đề mới. Việc thảo luận này từng giúp tôi tiết kiệm được rất nhiều thời gian, đặc biệt là khi bắt đầu các topics mới. Ở trong công ty thì điều này khá là khó thực hiện. Lý do là dù trong một nhóm, lịch trình của mỗi thành viên lại rất khác nhau, và thời gian ở công ty thì bị giới hạn. Do vậy, tôi phải giành nhiều thời gian hơn để tự tìm hiểu thông tin cũng như tự giải quyết các vấn đề mới. Trong nhóm của tôi thì anh nhóm trưởng là người bận rộn nhất, ngoài việc tham gia rất nhiều dự án (theo tôi biết thì khoảng 5-6), anh còn đang theo học tiến sỹ ở trường đại học, và phải làm nghiên cứu như tôi. Do vậy, anh chỉ có thể thảo luận về mặt ý tưởng và dựa vào các 派遣社員 để thực hiện giúp mình. Điểm bất lợi của cách làm này là nếu những 派遣社員 có ít kinh nghiệm làm nghiên cứu thì tiến độ công việc sẽ khó mà được đảm bảo. Điểm khác biệt tiếp theo là làm nghiên cứu ở công ty thường phải gắn liền với bằng sáng chế (patent). Nếu bạn có kết quả hay ý tưởng mới thì trước khi công bố ở các hội nghị hay tạp chí, bạn phải đăng ký bằng sáng chế cho ý tưởng. Quá trình đăng ký bằng sáng chế thường kéo dài khoảng 2 tháng. Ngoài ra, việc có bằng sáng chế là mục tiêu hàng năm mà các nhân viên như tôi phải có trong bảng mục tiêu công việc hàng năm. Sẽ là thuận lợi nhất nếu kết quả nghiên cứu có thể viết được bằng sáng chế. Tuy nhiên, không phải kết quả nghiên cứu nào cũng có thể dùng để viết patent. Do vậy, việc chọn câu hỏi nghiên cứu trong môi trường công ty cũng khác hơn so với khi tôi còn đang ở trường đại học.

Trên đây là những điểm khác biệt của việc làm nghiên cứu ở trong công ty so với trong trường đại học. Phần tới tôi sẽ bàn về bằng sáng chế và vai trò của nó đối với các công ty như KDDI.

Sunday, July 28, 2019

Giới thiệu về hài Nhật Bản


Phần lớn tiếng Nhật tôi học được là từ việc xem các chương trình Tivi, đặc biệt là các chương trình hài. Hồi mới sang Nhật, có một bạn sinh viên đến từ Srilanka hỏi tôi có biết ダウンタウン (Downtown) không. Tôi trả lời là không và được bạn kia cho biết đây là một nhóm hài nổi tiếng với các tiểu phẩm rất thú vị. Từ đó tôi bắt đầu lên YouTube tìm xem về hài Nhật Bản. Hồi đầu nghe thì gần như không hiểu gì nhưng thấy cách gây cười thì rất lạ, khi một người nói xong thì người còn lại đánh vào đầu người này và nói một câu gì đó, rồi khán giả cười nghiêng ngả. Tìm hiểu ra thì đây là một trong các cách diễn hài phổ biến nhất ở Nhật, được gọi là "Manzai". Một nhóm hài sẽ thường có hai người gọi là konbi (コンビ), một người được gọi là boke (ボケ) phụ trách nói những câu gây cười, người còn lại được gọi là Tsukomi (ツッコミ) phụ trách việc chỉ ra những lỗi sai, điều vô lý trong câu nói của boke.

Trong Manzai, các nghệ sĩ sẽ không sử dụng đạo cụ hay hóa trang, họ sẽ chỉ mặc vest, đứng trước micro và diễn trước mặt khán giả. Mỗi nhóm hài ở Nhật có một cách gây cười đặc trưng, và sẽ chỉ dùng cách này trong gần như tất cả các tiết mục. Một trong số đó là ナイツ, boke của nhóm này sẽ cố tình nói sai các từ và câu để gây cười. Trong tiểu phẩm [1], boke vào đề bằng việc cố tình nói nhầm câu "Nhìn tôi thế này nhưng rất thích karaoke"「私はこう見えても、カラオケが大好き。」 thành 「私は肛門見えても、。。」để gây cười vì cách phát âm rất giống nhau. Các nhóm hài sẽ không được phép sử dụng cách gây cười đặc trưng của nhóm khác. Mỗi tiết mục Mazai sẽ kéo dài 4-5 phút, những cũng có những thể loại ngắn hơn từ 2-3 phút. Hàng năm ở Nhật đều tổ chức một cuộc thi Manzai cho các nhóm hài tranh tài gọi là M-1グランプリ. Phần thưởng dành cho đội vô địch sẽ là 1000 man yên và một chương trình tivi riêng.

Một cách diễn hài phổ biến khác là Konto (コント), tức là các tiểu phẩm hài. Trong Konto, các nghệ sĩ hài sẽ hóa thân thành các nhân vật khác nhau trong một câu chuyện trong một bối cảnh nhất định. Cũng như Manzai, mỗi nhóm hài sẽ có một phong cách đặc trưng riêng. Một trong những nhóm mà tôi rất thích là アンジャッシュ với các tiểu phẩm 勘違いコント nơi hai nhân vật nói chuyện với nhau nhưng mỗi người đều hiểu nhầm cái người còn lại đang nói, nhưng vẫn ăn khớp để câu chuyện của mỗi người vẫn tiếp tục. Trong tiểu phẩm [2], một anh chàng đến phỏng vấn xin việc ở một cửa hàng đang ngồi trong phòng đợi. Cùng lúc đó, ông xếp của cửa hàng nhận được một cuộc điện thoại về việc có một tên ăn trộm ở cửa hàng bị bắt. Ông xếp bước vào phòng mà nghĩ rằng người đến phỏng vấn chính là tên trộm. Ông liên tục tra khảo anh chàng bằng những câu hỏi như: Đây là lần đầu tiên mày làm việc này phải không? Anh chàng thật thà trả lời là tôi đã từng làm việc này nhiều lần ở nhiều cửa hàng khác (:D), bởi vì nghĩ là ông này hỏi về kinh nghiệm làm việc. Tiểu phẩm cứ tiếp tục với liên tục những câu hỏi và câu trả lời của hai người hiểu nhầm nhau.

Ngoài Manzai và Konto, còn có nhiều thể loại hài khác như Oogiri (大喜利), Rakugo (落語), Monomane (物真似). Mỗi loại hình đều có những đặc trưng riêng sẽ được giới thiệu trong phần tiếp theo.


[1] https://www.youtube.com/watch?v=gafDcDSrmkk
[2] https://www.youtube.com/watch?v=HUr4J8kX4cI


Lời nhắn gửi tân sinh viên

Phòng kí túc xá của cậu có 12 người đến từ nhiều nơi: Lào Cai, Quảng Ninh, Bắc Ninh, Hà Nam, Nam Định, Nghệ An. Ngày đầu tiên gặp các bạn cù...